Hakem değerlendirmesi sonrasında istenen değişiklikleri yapmak kadar, bu değişiklikleri nasıl açıkladığınız da önemlidir. Bilimsel içeriğiniz güçlü olsa bile kısa, savunmacı veya belirsiz bir yanıt mektubu revizyon sürecini gereksiz yere zorlaştırabilir. İyi hazırlanmış bir response to reviewers belgesi ise editörün ve hakemlerin yaptığınız değişiklikleri hızlıca izlemesini sağlar.
Hakeme yanıt mektubunun amacı her eleştiriye koşulsuz biçimde katılmak değildir. Amaç, her yorumu dikkatle değerlendirdiğinizi göstermek, yaptığınız değişiklikleri açıkça belirtmek ve katılmadığınız noktalarda bilimsel gerekçenizi profesyonel bir dille sunmaktır.
Hakeme yanıt mektubu nedir?
Hakeme yanıt mektubu, hakemlerden gelen yorumların tek tek ele alındığı ve makalede yapılan değişikliklerin açıklandığı belgedir. Dergiye göre adı response to reviewers, rebuttal letter veya point-by-point response olabilir.
Bu belge ön yazıdan farklıdır. Cover letter çoğunlukla editöre hitap eder ve revize edilmiş makalenin yeniden sunulduğunu özetler. Hakeme yanıt mektubu ise her yorumu ayrı başlık altında ele alır. Yorumun ardından yazarın yanıtı ve mümkünse makalede değişikliğin bulunduğu sayfa ile satır numaraları verilir.
İyi bir yanıt mektubunun temel yapısı
1. Kısa ve profesyonel bir giriş
Mektup, editör ve hakemlere çalışmaya ayırdıkları zaman için teşekkür eden kısa bir paragrafla başlayabilir. Uzun bir girişe veya aşırı övgüye gerek yoktur.
We thank the editor and reviewers for their careful evaluation of our manuscript and their constructive comments. We have revised the manuscript accordingly and provide a point-by-point response below.
Bu giriş, yorumların dikkate alındığını ve yanıtların aşağıda düzenli biçimde sunulduğunu belirtir. “All comments have been addressed” gibi kesin bir ifade kullanacaksanız gerçekten hiçbir yorumun atlanmadığından emin olunmalıdır.
2. Hakem yorumunun eksiksiz aktarılması
Her yorum ayrı bir blokta gösterilmelidir. Hakemin cümlesini kısaltırken anlamını değiştirmek veya yalnızca kolay yanıtlanabilecek bölümünü almak güven zedeleyebilir. Dergi farklı bir şablon istemiyorsa “Reviewer 1 – Comment 1” gibi açık numaralandırma kullanılabilir.
3. Doğrudan yanıt
Yanıtın ilk cümlesi, yoruma karşı tutumunuzu açıkça göstermelidir. Değişiklik yaptıysanız bunu söyleyin. Açıklama eklediyseniz neyin açıklandığını belirtin. Öneriyi uygulamadıysanız gerekçenizi doğrudan ancak ölçülü bir dille ifade edin.
4. Makaledeki değişikliğin yeri
“The manuscript has been revised” tek başına yeterince açıklayıcı değildir. Yeni veya değiştirilen kısmın bölümünü, sayfasını ve satırlarını belirtmek hakemin işini kolaylaştırır.
We have clarified the participant selection criteria in the Methods section (Page 6, Lines 142–156).
Sayfa ve satır numaralarının son yüklenen temiz dosyayla uyumlu olması gerekir. Metinde yapılan son düzenlemeler numaraları değiştirdiyse yanıt mektubu da güncellenmelidir.
Hakem yorumlarına İngilizce nasıl yanıt verilir?
Profesyonel bir yanıt üç özelliği birlikte taşımalıdır: yorumun anlaşıldığını göstermeli, yapılan işlemi belirtmeli ve gerektiğinde bilimsel gerekçeyi sunmalıdır. Aşağıdaki karşılaştırmalar ton farkını daha görünür kılar.
Bir öneriyi kabul ederken
Zayıf:
Done. We added this information.
Daha açık ve profesyonel:
Thank you for this helpful suggestion. We have added a description of the sampling procedure to the Methods section (Page 5, Lines 118–129).
İkinci ifade yalnızca değişikliğin yapıldığını söylemez. Neyin eklendiğini ve nerede bulunabileceğini de açıklar.
Bir noktayı açıklığa kavuştururken
Zayıf:
This was already explained in the manuscript.
Daha ölçülü:
We appreciate the reviewer’s comment. Although this information was included in the original manuscript, we agree that it was not sufficiently clear. We have therefore revised the relevant paragraph to clarify the distinction between the two groups (Page 8, Lines 201–214).
“Zaten yazmıştık” demek yerine anlatımın yeterince açık olmayabileceğini kabul etmek, gereksiz gerilimi önler ve revizyonun değerini gösterir.
Hakeme katılmadığınızda
Zayıf:
We do not agree with the reviewer because our method is correct.
Daha profesyonel:
We appreciate the reviewer’s concern. However, we respectfully maintain that the selected method is appropriate for the present study because it allows us to examine [specific reason]. To make this rationale clearer, we have added a brief explanation and supporting references to the Methods section (Page 7, Lines 168–181).
Hakeme katılmamak mümkündür. Burada belirleyici olan, kişisel veya savunmacı bir ifade yerine yönteme, veriye ya da literatüre dayalı gerekçe sunmaktır.
İstenen analiz yapılamadığında
We agree that the proposed analysis could provide additional insight. However, the available dataset does not contain the information required to conduct this analysis reliably. We have now acknowledged this limitation in the Discussion section and identified it as a direction for future research (Page 14, Lines 362–371).
“Yapamadık” demek yerine neden yapılamadığını, bu sınırlılığın metinde nasıl ele alındığını ve yorumun çalışmaya nasıl yansıtıldığını açıklamak gerekir.
Teşekkür ifadeleri nasıl kullanılmalı?
Her yanıtın “Thank you” ile başlaması zorunlu değildir. Aynı kalıbın onlarca kez tekrarlanması mektubu mekanik gösterebilir. İfade çeşitliliği sağlanabilir:
- We appreciate this important observation.
- Thank you for drawing our attention to this point.
- We agree that further clarification was needed.
- This comment helped us improve the presentation of the findings.
- We appreciate the opportunity to clarify this issue.
Ancak çeşitlilik sağlamak adına aşırı duygusal veya gündelik ifadeler kullanılmamalıdır. Yanıt mektubunun tonu saygılı, ölçülü ve bilimsel kalmalıdır.
Sık yapılan hatalar
Her yoruma yalnızca “düzeltildi” demek
Hakem, neyin nasıl değiştirildiğini görmek ister. Kısa yanıt gerektiğinde bile değişikliğin niteliği ve yeri belirtilmelidir.
Birden fazla yorumu tek yanıtta toplamak
Bir hakem paragraf içinde üç farklı talepte bulunmuş olabilir. Her talebi ayrı ayrı yanıtlamak, herhangi bir noktanın gözden kaçmadığını gösterir.
Savunmacı veya kişisel bir dil kullanmak
The reviewer misunderstood gibi bir ifade sorumluluğu tamamen hakeme yükler. Bunun yerine We recognize that the original wording may have caused confusion denebilir. Böylece aynı durum daha profesyonel biçimde açıklanır.
Makale ile yanıt mektubunun birbiriyle uyuşmaması
Yanıtta bir paragrafın eklendiği söylenmesine rağmen temiz dosyada bu paragrafın bulunmaması ciddi bir sorundur. Yanıt mektubu, işaretli makale ve temiz makale son aşamada birlikte kontrol edilmelidir.
Bilimsel kararı dil editörüne bırakmak
Profesyonel bir editör yanıtın tonunu, açıklığını ve akademik İngilizcesini geliştirebilir. Ancak hangi analizin yapılacağına, hangi eleştiriye katılınacağına ve bilimsel gerekçenin ne olacağına yazarlar karar vermelidir. Editing desteği bilimsel sorumluluğun yerini almaz.
Yanıt mektubunda editing desteği ne sağlar?
Hakem yanıtlarının İngilizce olması yalnızca gramer doğruluğu anlamına gelmez. Bir cümle dilbilgisi bakımından doğru olduğu hâlde fazla sert, belirsiz veya gereğinden uzun olabilir. İngilizce akademik editing sürecinde yanıtların tonu, mantıksal sırası, açıklığı ve makaledeki değişikliklerle dilsel uyumu birlikte değerlendirilir.
Yanıt mektubunun yapısı ve anlatımı zaten güçlüyse, gönderim öncesi yazım, noktalama ve dilbilgisi kontrolü için İngilizce akademik proofreading yeterli olabilir. Revizyon sırasında Türkçe hazırlanmış yeni paragrafların İngilizceye aktarılması gerekiyorsa profesyonel akademik çeviri desteğiyle kaynak anlamın korunması önem kazanır.
Hangi hizmetin gerekli olduğu her zaman metnin mevcut durumuna bağlıdır. Yalnızca birkaç yüzeysel hata bulunan bir dosyaya kapsamlı editing uygulamak gerekmez. Buna karşılık ton, cümle kuruluşu ve açıklık sorunları bulunan bir yanıt mektubunu yalnızca proofreading ile sınırlamak da yeterli olmayabilir.
Gönderim öncesi kontrol listesi
- Editör ve her hakem için ayrı başlık kullanıldı mı?
- Tüm yorumlar eksiksiz ve doğru sırayla aktarıldı mı?
- Her yoruma doğrudan bir yanıt verildi mi?
- Yapılan değişikliklerin sayfa ve satır numaraları belirtildi mi?
- Katılınmayan yorumlar bilimsel gerekçeyle açıklandı mı?
- Yanıtların tonu saygılı ve savunmacılıktan uzak mı?
- Yanıt mektubu ile revize makale birbiriyle uyumlu mu?
- Temiz dosya ve değişiklikleri gösteren dosya doğru biçimde hazırlandı mı?
- İngilizce ifadeler alan terminolojisi ve akademik ton açısından kontrol edildi mi?
Sonuç
Hakeme yanıt mektubu, revizyon dosyasına eklenen basit bir açıklama belgesi değildir. Yazarın eleştirileri nasıl değerlendirdiğini, hangi değişiklikleri yaptığını ve bilimsel kararlarını ne ölçüde gerekçelendirebildiğini gösterir. Açık, düzenli ve profesyonel bir yanıt editörün süreci izlemesini kolaylaştırır.
Revize makalenizin ve hakeme yanıt mektubunuzun İngilizce dil, akademik ton ve birbiriyle uyum açısından incelenmesini istiyorsanız dosyalarınızı ücretsiz ön değerlendirme için iletebilirsiniz. İncelemenin ardından proofreading veya daha kapsamlı editing ihtiyacı dosyanın mevcut durumuna göre belirlenir.
