Bir makalenin İngilizcesini gözden geçirmek gerektiğinde en sık karşılaşılan sorulardan biri şudur: Proofreading mi gerekli, yoksa editing mi? İki hizmet birbirine yakın görünse de aslında farklı ihtiyaçlara cevap verir. Yanlış hizmeti seçmek bazen gereğinden fazla müdahaleye, bazen de metindeki asıl sorunların olduğu gibi kalmasına neden olabilir.
Kısa cevap şu: Metniniz akademik olarak güçlü, cümle yapıları oturmuş ve anlatım büyük ölçüde doğalysa proofreading yeterli olabilir. Ancak cümleler ağırsa, akademik ton zayıfsa, terminoloji tutarsızsa veya anlatım akışı sorunluysa daha kapsamlı bir editing sürecine ihtiyaç vardır.
Proofreading Nedir?
Proofreading, metnin son dil kontrolü olarak düşünülebilir. Amaç makalenin içeriğini veya anlatım biçimini baştan kurmak değil, mevcut metindeki dil hatalarını temizlemektir.
Bu aşamada özellikle dil bilgisi, yazım, noktalama, yanlış veya eksik kelime kullanımı, küçük tutarsızlıklar ve temel akıcılık sorunları üzerinde durulur. Editör mümkün olduğunca yazarın mevcut cümle yapısını ve üslubunu korur.
Örneğin aşağıdaki cümlede sorun yapısal değil, daha çok dil kullanımıyla ilgilidir:
The results shows that the intervention have a significant effect on patient outcomes.
Proofreading sonrasında cümle şu hale gelir:
The results show that the intervention has a significant effect on patient outcomes.
Burada bilimsel ifade zaten açıktır. Yapılması gereken, dilbilgisel hataların düzeltilmesidir.
Editing Ne Zaman Gerekir?
Editing daha derin bir müdahaledir. Metin yalnızca hata açısından değil, cümle yapısı, akademik ton, açıklık, terminoloji, paragraf geçişleri ve genel anlatım akışı bakımından da değerlendirilir.
Örneğin şu cümle dilbilgisel olarak tamamen yanlış olmayabilir:
In line with the findings obtained as a result of the analyses conducted within the scope of the present study, it can be stated that the intervention provided positive contributions to the participants.
Ancak akademik İngilizce açısından gereğinden fazla ağırdır. Editing sonrasında daha açık bir yapı tercih edilebilir:
The findings indicate that the intervention improved participant outcomes.
İki cümle temelde aynı bilgiyi aktarır. Fark, ikinci cümlenin daha doğrudan, daha doğal ve daha kolay okunabilir olmasıdır. Editing tam olarak bu tür sorunlarla ilgilenir.
Aradaki Temel Fark Nedir?
Proofreading ile editing arasındaki en önemli fark, müdahalenin derinliğidir. Proofreading mevcut metni düzeltir. Editing ise gerektiğinde metnin anlatımını güçlendirir.
- Proofreading: Dil bilgisi, yazım, noktalama ve küçük kullanım hataları.
- Editing: Cümle yapısı, akademik ton, açıklık, terminoloji ve anlatım akışı.
- Proofreading: Metin büyük ölçüde hazırsa uygundur.
- Editing: Metin doğru olsa bile doğal veya yeterince akademik görünmüyorsa daha uygundur.
Bu ayrım özellikle ana dili İngilizce olmayan araştırmacılar için önemlidir. Bir metin gramer açısından doğru olabilir fakat hâlâ Türkçe düşünce yapısının izlerini taşıyabilir. Uzun giriş ifadeleri, gereksiz edilgen yapılar ve doğrudan çevrilmiş kalıplar bu duruma sık rastlanan örneklerdir.
Makalenizin Hangisine İhtiyacı Olduğunu Nasıl Anlarsınız?
Metninizi okurken yalnızca “hata var mı?” sorusunu sormayın. Şunlara da bakın:
- Cümleler ilk okumada rahat anlaşılıyor mu?
- Aynı teknik kavram makalenin her bölümünde aynı şekilde mi kullanılıyor?
- Paragraflar birbirine doğal biçimde bağlanıyor mu?
- Cümleler gereğinden uzun veya dolambaçlı mı?
- Abstract, introduction ve discussion bölümlerinde akademik ton tutarlı mı?
- Metin İngilizce yazılmış gibi mi duruyor, yoksa Türkçeden çevrilmiş hissi mi veriyor?
Sorunlar daha çok yazım ve dil bilgisi düzeyindeyse proofreading yeterli olabilir. Ancak birkaç farklı bölümde anlatımı yeniden kurma ihtiyacı hissediyorsanız editing daha doğru seçimdir.
Hakem veya Editör Dil Düzeltmesi İstediyse Hangisi Gerekir?
Bu, gelen yorumun niteliğine bağlıdır. “Minor language corrections”, “proofreading is required” veya benzeri bir ifade genellikle sınırlı bir dil kontrolüne işaret eder. Buna karşılık “English needs substantial revision”, “the manuscript requires extensive language editing” veya “the text is difficult to follow” gibi yorumlar daha kapsamlı editing ihtiyacını gösterebilir.
Yine de yalnızca hakemin kullandığı tek bir ifadeye bakarak karar vermek her zaman doğru değildir. Bazen “English should be improved” şeklindeki kısa bir yorum, metnin tamamında cümle yapısına müdahale edilmesini gerektirebilir.
En Sağlıklı Yol: Önce Metni Değerlendirmek
Bir makalenin hangi hizmete ihtiyaç duyduğunu yalnızca kelime sayısından veya birkaç cümleden anlamak her zaman mümkün değildir. Metnin tamamındaki dil düzeyi, alan terminolojisi ve anlatım yapısı birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle CertifiedEditing’de dosyayı işlem başlamadan önce inceliyor ve gerçekten gerekli olan hizmeti belirliyoruz. Metin proofreading düzeyindeyse daha kapsamlı editing önermiyoruz. Editing gerekiyorsa da yalnızca yüzeysel dil düzeltmesiyle yetinmiyoruz.
Hangi hizmetin uygun olduğundan emin değilseniz çalışmanızı ücretsiz ön değerlendirme için gönderebilirsiniz. Dosyanın mevcut dil düzeyine göre proofreading veya editing ihtiyacını netleştirmek, hem gereksiz işlemden kaçınmayı hem de makaleyi dergiye göndermeden önce gerçekten ihtiyaç duyduğu düzeyde hazırlamayı kolaylaştırır.
Sonuç
Proofreading ve editing aynı işlemin iki farklı adı değildir. Proofreading, iyi durumdaki bir metnin son dil kontrolüdür. Editing ise akademik İngilizcenin açıklığını, doğallığını ve anlatım gücünü geliştiren daha kapsamlı bir çalışmadır.
Doğru seçim, makalenizin kaç kelime olduğundan çok mevcut dil düzeyine bağlıdır. Metin zaten güçlü ve anlaşılırsa proofreading yeterli olabilir. Ancak bilimsel fikirler iyi olduğu halde İngilizce anlatım bunları yeterince açık göstermiyorsa editing daha doğru çözümdür.
